काठमाडौं । चाइना ल्गोबलटाइम सम्पादकीयबाट सार, मध्यपूर्वमा स्थिति दिनप्रतिदिन तनावपूर्ण बन्दै गएको छ। ूके अमेरिका युद्धको तयारीमा छरुू ( अल जजिराको शीर्षकले इरान(इजरायल द्वन्द्वमा सम्भावित अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपप्रति क्षेत्र र व्यापक अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा रहेको गहिरो चिन्तालाई झल्काउँछ, जसले स्थिति नियन्त्रणबाहिर जान सक्छ। अमेरिकाको युद्धको धम्कीको जवाफमा, इरानका सर्वोच्च नेता आयतोल्लाह अली खामेनीले बुधबार टेलिभिजन सम्बोधनमा भने कि इरान ूआत्मसमर्पण गर्नेछैनू र चेतावनी दिए कि कुनै पनि अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपले ूअपूरणीय क्षतिू निम्त्याउनेछ। विश्व अब सास रोकेर हेरिरहेको छस् के अमेरिका वार्ता अघि कठोर परीक्षा गरिरहेको छ वा युद्धका लागि जनमत तयार पार्दैछरु जे भए पनि, अमेरिका हस्तक्षेपको विचार गरिरहेको तथ्य आफैंमा धेरै खतरनाक संकेत हो।
इरानी परमाणु मुद्दामा कूटनीतिक उपायहरू समाप्त भएका छैनन्, र शान्तिपूर्ण समाधान अझै सम्भव छ। अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको साझा सहमति छ कि सैन्य बलले क्षेत्रमा शान्ति ल्याउन सक्दैन ( केवल साझा सुरक्षाको दृष्टिकोणलाई कायम राखेर सबै पक्षका जायज चिन्ताहरूलाई पूर्ण रूपमा सम्बोधन गर्न सकिन्छ। हालको इरान(इजरायल द्वन्द्व अघि, अमेरिका र इरानले परमाणु मुद्दामा पाँच चरणको वार्ता गरिसकेका थिए। यद्यपि महत्त्वपूर्ण मतभेदहरू कायम थिए र कुनै ठोस सफलता हासिल भएको थिएन, वार्ता जारी थियो। यदि इजरायलले इरानमाथि अचानक सैन्य हमला नगरेको भए, छैटौं चरणको वार्ता ओमानको मस्कटमा तय भएको समयमा हुन्थ्यो। यो स्पष्ट छ कि द्वन्द्वको कारण कूटनीतिको असफलता होइन, तर सैन्य साहसिकता हो।
इरानी परमाणु मुद्दा २० वर्षभन्दा बढी समयदेखि चलिरहेको छ। सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पाठ यो हो कि राजनीतिक र कूटनीतिक प्रयासहरू नै यो मुद्दालाई उचित रूपमा समाधान गर्ने एकमात्र सही बाटो हो। सबैभन्दा गहिरो ऐतिहासिक पाठ यो हो कि अथक टकराव, दबाब, र अन्तर्राष्ट्रिय सम्झौताहरूलाई कमजोर पार्नाले स्थिति थप जटिल बनाउँछ। इरानी परमाणु मुद्दाको जिम्मेवारी अमेरिकाले लिनुपर्छ। यदि वासिङ्टनले एकतर्फी रूपमा संयुक्त विस्तृत कार्ययोजना ९जेसीपीओए० बाट फिर्ता नलिएको भए, र यदि सम्झौता सहज र प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन भएको भए, यो मुद्दा सम्भवतः हालको अवस्थामा बिग्रिएको हुने थिएन।
अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको सदस्यको रूपमा, इरानको राष्ट्रिय सार्वभौमसत्ता, सुरक्षा, र क्षेत्रीय अखण्डताको उल्लंघन हुनुहुँदैन, र इरानी जनता र तिनको सम्पत्तिको संरक्षण हुनुपर्छ। विशेष गरी जब अन्तर्राष्ट्रिय समुदाय अझै पनि यो मुद्दाको राजनीतिक समाधान खोजिरहेको छ, इरानविरुद्ध कुनै पनि लापरवाहीपूर्ण बल प्रयोग अस्वीकार्य छ र यो अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको स्पष्ट उल्लंघन हो।
अफगानिस्तानदेखि इराकसम्म, इतिहासले लामो समयदेखि प्रमाणित गरेको छ कि अमेरिकी सैन्य हस्तक्षेपले कहिल्यै शान्ति ल्याएको छैन। बरु, तिनले विनाश निम्त्याएका छन् र घृणाको बीज रोपेका छन्, यहाँसम्म कि अमेरिकी समाजलाई गहिरो क्षति पुगेको छ। ब्राउन विश्वविद्यालयको युद्धको लागत परियोजना अनुसार, २००१ देखि, तथाकथित अमेरिकी ूआतंकविरुद्धको युद्धू ले ८ लाखभन्दा बढी ज्यान लिएको छ, ३८ मिलियनभन्दा बढी मानिसलाई विस्थापित गरेको छ, र ८ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी खर्च भएको छ। यी पीडादायी पाठहरू बिर्सिएका छैनन्। सीएनएनले चेतावनी दिएको छ कि ूअमेरिका अर्को मध्यपूर्व युद्धतर्फ अग्रसर हुन सक्छ,ू वासिङ्टनलाई ूठूलो जुवाको कगारमाू रहेको वर्णन गर्दै, र जोड दिंदै कि ूइरान लिबिया, इराक, वा अफगानिस्तान होइन,ू र ूइतिहासले आफूलाई दोहोर्याउनु पर्दैन।ू हालैको इकोनोमिस्ट सर्वेक्षणले देखाउँछ कि ६० प्रतिशत अमेरिकीहरू द्वन्द्वमा अमेरिकी सैन्य संलग्नताको विरोध गर्छन्, र केवल १६ प्रतिशतले सैन्य कारबाहीको समर्थन गर्छन्। यसले इरान(इजरायल द्वन्द्वमा गहिरो संलग्नता अमेरिकी जनताको वास्तविक इच्छाको प्रतिबिम्ब नभएको संकेत गर्छ।
मध्यपूर्वमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति पहिल्यैदेखि उल्लेखनीय छ, र क्षेत्रमा तनाव पर्याप्त उच्च छ। यदि वासिङ्टनले केवल इरानलाई ूडराउनेू मुद्रा बनाइरहेको भए पनि, यस्ता ूअधिकतम दबाबू रणनीतिहरूले क्षेत्रीय शान्ति प्राप्त गर्ने प्रयासहरूलाई कमजोर पार्छ र अन्तर्राष्ट्रिय निष्पक्षता र न्यायको विपरीत छ। हालको तत्काल प्राथमिकता सैनिक पुनस् तैनाती वा थप विमानवाहक जहाज र लडाकु विमानहरू तैनाथ गर्नु होइन, बरु शान्ति प्रवर्द्धन गर्न र युद्ध रोक्नु हो। द्वन्द्वको विस्तार रोक्न र क्षेत्रमा ठूलो अशान्ति निम्तिनबाट जोगाउन प्रभावकारी उपायहरू लिनुपर्छ। वार्ता र संवादको राजनीतिक समाधानमा फर्कनु अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको साझा अपेक्षा हो। मध्यपूर्वमा स्थिति विस्तारले कुनै पनि पक्षको हितमा सेवा गर्दैन।
इजरायलमाथि विशेष प्रभाव भएको देशको रूपमा, अमेरिकाले विशेष रूपमा निष्पक्ष र तटस्थ अडान अपनाउनुपर्छ, उचित जिम्मेवारी लिनुपर्छ, र तनाव कम गर्न र द्वन्द्वलाई थप विस्तार हुनबाट रोक्न सकारात्मक र रचनात्मक भूमिका खेल्नुपर्छ। गाजामा अझै रगत बगिरहेको छ, सिरियाली शरणार्थीहरू भटकिरहेका छन्, र मध्यपूर्वले अर्को ूलादिएको युद्धू सहन सक्दैन। यदि अमेरिकाले साँच्चै ूशान्तिपूर्ण रूपमा द्वन्द्व समाधानू गर्न खोज्छ भने, मध्यपूर्वी मुद्दाहरूमा स्पष्ट र थप सक्रिय संकेतहरू पठाउन, युद्धको मेसिनलाई इन्धन दिन बन्द गर्न, र समस्यालाई थप जटिल बनाउनुको सट्टा शान्ति प्रवर्द्धन र युद्ध रोक्ने जिम्मेवारी लिनुपर्छ।
