काठमाडौं । चाइना ग्लोबलटाइमबाट सार, संयुक्त राज्य अमेरिकाले चिनियाँ अनुसन्धान जहाजमाथि आधारहीन आरोप लगाउँदै आर्कटिकमा आफ्नो दुष्ट कार्यलाई औचित्य प्रदान गर्न खोज्दै संयुक्त राज्य अमेरिकी कोस्ट गार्डले शुक्रबार अलास्काको तट नजिकै चीनको झण्डावाला अनुसन्धान जहाज स्यु लङ २”
संयुक्त राज्य अमेरिकाको विस्तारित महाद्वीपीय शेल्फ(ECS)” मा पत्ता लगाएको दावी गरेको छ। कोस्ट गार्डले जहाजको तस्वीर सार्वजनिक गर्दै त्यसको जवाफ दिएको छ। तर, यो ECS भनेको संयुक्त राज्य अमेरिकाले एकतर्फी रूपमा आफ्नो क्षेत्रको दावी गरेको क्षेत्र हो, जसले १० लाख वर्ग किलोमिटर क्षेत्र विस्तार गरेको छ। यस्तो खलनायकले पहिले आक्रमण गर्छू भन्ने खेल र ूचीन खतराू को कथालाई उछाल्नु केवल आर्कटिकमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको दुष्ट कार्यलाई औचित्य प्रदान गर्न र नियम तोड्ने विश्वव्यापी समस्याकर्ताको रूपमा आफूलाई उजागर गर्न हो, चिनियाँ विशेषज्ञले बताएका छन्।
स्यु लङ २ को पृष्ठभूमि र अमेरिकी दावी
संयुक्त राज्य अमेरिकी कोस्ट गार्डले शनिबार दावी गर्यो कि चिनियाँ आइसब्रेकर जहाज ूस्यु लङ २ू उत्तर अमेरिकी आर्कटिकमा, अलास्काको उटकियाग्भिकबाट करिब २९० नटिकल माइल उत्तरमा पत्ता लागेको थियो। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले यो जहाज संयुक्त राज्य अमेरिकाको भ्ऋक् मा रहेको दावी गरेको छ, जुन तटबाट २०० नटिकल माइलभन्दा बाहिरको महाद्वीपीय शेल्फको हिस्सा हो, सीबीएस न्यूजले जनाएको छ।
कोस्ट गार्डले आफ्नो समाचार विज्ञप्तिमा भनेको छ, ूसंयुक्त राज्य अमेरिकाले आफ्नो भ्ऋक् को जीवित र गैर(जीवित स्रोतहरूको संरक्षण र व्यवस्थापन गर्ने विशेष अधिकार राख्छ।ू कोस्ट गार्डको सी(१३०जे हर्कुलस, एक लामो दूरीको निगरानी विमान, स्यु लङ २ को जवाफमा पठाइएको थियो र जहाजको तस्वीर पनि सार्वजनिक गरिएको छ।
स्यु लङ २ चीनको पहिलो स्वदेशी निर्मित ध्रुवीय आइसब्रेकर हो, जुन सन् २०१९ मा डेलिभर गरिएको थियो। यो जहाज दुई दिशामा बरफ तोड्ने क्षमता र ६०(दिन लामो विश्वव्यापी अभियानमा नौकायन गर्न सक्ने क्षमतासहित, ध्रुवीय क्षेत्रहरूमा चीनको समुद्री पर्यावरण सर्वेक्षण र वैज्ञानिक अनुसन्धानको प्रमुख मञ्च हो, सिन्ह्वा न्यूज एजेन्सीले जनाएको छ।
चीनको प्रतिक्रिया
यसअघि, चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले जोड दिएका थिए कि चीनले संयुक्त राष्ट्रसंघीय समुद्री कानुन सन्धि ९ग्ल्ऋीइक्० सहित अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार सामान्य अनुसन्धान गतिविधिहरू सञ्चालन गर्छ र सम्बन्धित पक्षहरूले यसलाई सही रूपमा बुझ्न र आधारहीन शंका र अनुमानहरू रोक्न आशा गरेको छ।
ECS को विवाद
चिनियाँ विशेषज्ञले उल्लेख गरेका छन् कि अमेरिकाले दावी गरेको भ्ऋक् एक स्व(निर्मित क्षेत्र हो, जुन एकतर्फी क्षेत्रीय दावी हो। सन् २०२३ को डिसेम्बरमा, अमेरिकी विदेश मन्त्रालयले तटबाट २०० नटिकल माइलभन्दा बाहिरको क्षेत्रमा भ्ऋक् को बाहिरी सीमाहरू परिभाषित गर्ने भौगोलिक निर्देशांकहरू जारी गरेको थियो। यो क्षेत्र लगभग १० लाख वर्ग किलोमिटरमा फैलिएको छ, जुन क्यालिफोर्नियाको आकारको लगभग दोब्बर हो र सात क्षेत्रहरूमा फैलिएको छ।
रुसी महासंघ परिषद्का विदेश मामिला समितिका अध्यक्ष ग्रिगोरी कारासिनले जवाफमा भनेका छन्, ूहामीले हाम्रा राष्ट्रिय हितहरूका लागि आवश्यक सबै उपायहरू लिएका छौं र लिनेछौं।ू त्यस्तै, रुसी स्टेट डुमाको आर्कटिक समितिका प्रमुख निकोलाई खारिटोनोभले यस्तो एकतर्फी सीमा विस्तार ूअस्वीकार्यू भएको र यसले ूतनाव बढाउनू सक्ने बताएका छन्।
आर्कटिकको अन्तर्राष्ट्रिय स्थिति
अन्तर्राष्ट्रिय कानुनअनुसार, आर्कटिक र यसको वरपरको उत्तरी महासागरको पानी कुनै एक देशको स्वामित्वमा छैन। संयुक्त राज्य अमेरिकासहित क्यानडा, डेनमार्क, नर्वे र रुसले आर्कटिक समुद्री तटका खण्डहरूमा आफ्नो सार्वभौमसत्ता दावी गरेका छन्। यो क्षेत्रमा अनुमानित ८३ अर्ब टन मानक इन्धन समकक्ष स्रोतहरू छन्, जसमध्ये लगभग ८० प्रतिशत बारेंट्स र कारा समुद्रमा केन्द्रित छ, मिडिया रिपोर्टहरूका अनुसार।
यसबाहेक, अन्वेषण नगरिएका महाद्वीपीय शेल्फ क्षेत्रहरूमा ठूला तेल र ग्यास भण्डारहरू फेला पार्ने सम्भावना उच्च छ। संयुक्त राज्य अमेरिकाले आफ्नो दावीमार्फत विद्युतीय सवारी साधनको ब्याट्री उत्पादनका लागि आवश्यक महत्वपूर्ण खनिजहरू सुरक्षित गर्न खोजिरहेको छ, जसले आर्कटिकमा भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धालाई थप तीव्र बनाएको छ।
चिनियाँ विशेषज्ञको विश्लेषण
चीन विदेश मामिला विश्वविद्यालयका प्राध्यापक ली हैदोङले ग्लोबल टाइम्सलाई आइतबार बताएअनुसार, ूआर्कटिक समुद्री अधिकार र हितहरूबारे चीनको स्थिति स्पष्ट छ कि तिनलाई ग्ल्ऋीइक् अनुसार ह्यान्डल गर्नुपर्छ र कुनै पनि देशको एकतर्फी आत्म(व्याख्याको विरोध गर्छ। संयुक्त राज्य अमेरिका, जो ग्ल्ऋीइक् को पक्ष राष्ट्र पनि होइन, आफ्नो घरेलु कानुनलाई अन्य राष्ट्रहरूमाथि लाद्न खोज्छ, जुन अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको स्पष्ट अवहेलना हो।ू
चिनियाँ अनुसन्धान जहाजमाथिको पछिल्लो आधारहीन आरोपले वासिङ्टनको चीन नीतिमा चरमपन्थ, तर्कहीनता र लापरवाही पुनः उजागर गरेको छ, लीले भने।
ूखलनायकले पहिले आक्रमण गर्छू रणनीति
यो ूखलनायकले पहिले आक्रमण गर्छू रणनीति मूलतः घरेलु रूपमा चीन(विरोधी भावना भड्काउने र विदेशमा ूचीन खतराू कथालाई प्रचार गरेर टकराव सिर्जना गर्ने बारे हो। आर्कटिक, जुन साझा विकासको लागि हो, लाई भूराजनीतिक प्रतिस्पर्धाको क्षेत्रमा परिणत गरेर, संयुक्त राज्य अमेरिकाले आफ्नो नियमित नियम(उल्लंघन व्यवहार र विश्वव्यापी समस्याकर्ताको भूमिकालाई पूर्ण रूपमा उजागर गरेको छ, लीले उल्लेख गरे।
