बेलायती प्रधानमन्त्री ६० प्रतिनिधिमण्डल सहित चीन भ्रमणमा : इतिहास रच्ने प्रधानमन्त्री स्टार्मर

काठमाडौं । अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्य र चाइना ग्लोबलटाइममा बेलायतका प्रधानमन्त्री कीयर स्टार्मरले ६० जना प्रतिनिधि सहित चीनको भ्रमण सुरु गरेका छन्,जुन समयमा धेरै पश्चिमी देशका नेताहरूले चीनमा तीव्र र लगातार भ्रमणहरू गरिरहेका छन् स्टार्मरले आफ्नो प्रतिनिधिमण्डलका सदस्यहरूलाई सम्बोधन गर्दै भने, “तपाईंहरू इतिहास रच्दै हुनुहुन्छ भनेका हुन् ।
लगभग ६० जना बेलायती व्यवसायी तथा सांस्कृतिक नेताहरूसँगै बेलायती प्रधानमन्त्री कीर स्टार्मर बुधबार बेइजिङ पुगेका छन् । उनी शनिबारसम्म चीनको औपचारिक भ्रमणमा रहने छन् ।
बेइजिङस्थित होटलको लबीमा व्यवसायी प्रतिनिधिहरूलाई सम्बोधन गर्दै स्टार्मरले बीबीसीलाई उद्धृत गर्दै भनेका थिए, “यो प्रतिनिधिमण्डलमा तपाईंहरू इतिहास रच्दै हुनुहुन्छ, तपाईंहरू हामीले ल्याउँदै गरेको परिवर्तनको हिस्सा हुनुहुन्छ । “
स्टार्मरले थपे, “हामी बाहिर हेर्ने, अवसरहरू लिने, सम्बन्ध निर्माण गर्ने र सधैं आफ्नो राष्ट्रिय हितमा पूर्ण रूपमा केन्द्रित रहने कुरामा दृढ छौं । “
भिसा–मुक्त सम्झौता यो हप्ता हुन्छ कि भनेर सोध्दा उनले ब्लुमबर्गलाई भने, “म आशा गर्छु कि हामी केही प्रगति गर्न सक्छौं, तर म आफूलाई अगाडि बढाउँदिन ।“
स्टार्मरको यो भ्रमण यो महिनामा धेरै पश्चिमी नेताहरूले चीन भ्रमण गरेपछि आएको हो । चिनियाँ विज्ञहरूले यो प्रवृत्तिलाई बेइजिङसँग सहयोग गहिरो बनाउने र अस्थिर विश्व परिदृश्यमा स्थिरता खोज्ने इच्छाको रूपमा व्याख्या गरेका छन् । उनीहरूले केही पश्चिमी मिडियाले यसलाई “चीनतर्फ मोड“ भनेर चित्रण गरेको कुरालाई कम महत्व दिएका छन् र यसलाई ती देशहरूले आफ्नो हित संरक्षण गर्न क्षैतिज सहयोग गर्ने प्रयासको रूपमा हेरेका छन् ।
स्टार्मरको चीन भ्रमण र भोलि चिनियाँ नेताहरूसँग हुने भेटघाटबारे अपेक्षा के छ भनेर सोध्दा चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता गुओ जियाकुनले बुधबार भने कि अन्तर्राष्ट्रिय परिदृश्य अस्थिरता र परिवर्तनको चरणमा छ । संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्का दुई स्थायी सदस्यका रूपमा चीन र बेलायतले संवाद कायम राख्नु र सहयोग बढाउनु दुवै देशका जनताको साझा हित हो तथा विश्व शान्ति, स्थिरता र विकासमा योगदान दिन्छ भनेका छन् । ।
गुओले भने कि प्रधानमन्त्री स्टार्मरको भ्रमण आठ वर्षपछि बेलायती प्रधानमन्त्रीको पहिलो पटक चीन भ्रमण हो । भ्रमणका क्रममा चिनियाँ नेताहरूले उनलाई भेटेर द्विपक्षीय सम्बन्ध तथा साझा चासोका विषयमा गहन छलफल गर्नेछन् सो भ्रमणमा प्रधानमन्त्री स्टार्मरले सांघाई पनि भ्रमण गर्ने तालिका तय गरेका छन् ।
चीन यो भ्रमणलाई अवसरको रूपमा लिएर बेलायतसँग राजनीतिक आपसी विश्वास बढाउने, व्यवहारिक सहयोग गहिरो बनाउने, चीन–बेलायत सम्बन्धको स्वस्थ र स्थिर विकासको नयाँ अध्याय सुरु गर्ने र विश्व शान्ति, सुरक्षा तथा स्थिरताका लागि उचित प्रयास र योगदान दिन तयार छ, गुओले भने ।
संवाद र सहयोगमा संलग्न हुने
चीन पुगेपछि स्टार्मरले एक्स (ट्विटर) मा पोस्ट गरे, “चीनमा अवतरण गरे – म यहाँ बेलायती जनताका लागि काम गर्न आएको छ ु।“
स्टार्मरको चीन भ्रमणको मुख्य फोकस बेलायतले द्विपक्षीय सम्पर्क बढाउन चाहेको हो, जुन उनले पद सम्हालेपछि स्पष्ट रूपमा व्यक्त गरेका छन् । बेइजिङस्थित बेलायती राजदूत पिटर विल्सनले ग्लोबल टाइम्सलाई मंगलबारको प्रेस ब्रिफिङमा सो कुरा बताएका हुन् ।
संयुक्त राष्ट्रमा विश्व मञ्चमा दुवै देशका अर्थतन्त्र महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने भएकाले “धेरै कुराकानी नगर्नु समस्या हो,“ राजदूतले भने, त्यस कुराकानीमा बाधा पुग्ने कुरा खराब हो । सम्पर्क र कुराकानी बढाउने कुरा राम्रो हो ।
विल्सनले यो भ्रमणले तीन मुख्य विषयहरू समेट्ने बताएका छन् । जसमध्ये आर्थिक सहयोग, सुरक्षा सम्बन्ध र जलवायु परिवर्तन जस्ता वैश्विक मुद्दाहरू
बेलायती कम्पनीहरूले चीन बजारसँग भविष्यमा बलियो गतिविधिको सम्भावना देखेका छन् । दुई पक्षका व्यवसायहरू अत्यधिक पूरक हुने सहयोगका क्षेत्रहरू छन्, । चाइना–ब्रिटेन बिजनेस काउन्सिल (सीबीबीसी) का चीन अपरेसन्सका प्रबन्ध निर्देशक तथा चीन प्रमुख प्रतिनिधि टम सिम्पसनले बुधबार ग्लोबल टाइम्ससँग विशेष अन्तर्वार्तामा भने ।
विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र चीनमा बेलायती कम्पनीहरू दशकौंदेखि लगानी गर्दै आएका छन् । यसमा ठूलो उपभोक्ता आधार र महत्वपूर्ण वृद्धि सम्भावना छ, विशेष गरी सेवा व्यापारमा, सिम्पसनले भने ।
बेलायती अखबार द टाइम्समा प्रकाशित लेखमा बेलायतस्थित चिनियाँ राजदूत झेङ जेगुआङले लेखेका छन् कि चीन र बेलायत हरेक मुद्दामा एकमत नहुनु तथ्य हो । केही मतभेद राजनीतिक प्रणाली, ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक पृष्ठभूमिका कारण छन्; केही व्यावहारिक हित फरक भएका कारण; र धेरै संलग्नता तथा आपसी समझदारीको कमीले सामान्य मुद्दालाई जटिल बनाउँछ ।
यी मतभेद सम्बोधन गर्ने सही तरिका तर्कसंगत संवाद गर्नु र आपसी सम्मान तथा व्यवहारिकताको भावनामा समाधान खोज्नु हो । यसका लागि हामीले जनस्तरको आदान–प्रदान बढाउनुपर्छ र विशेष गरी नियमित उच्चस्तरीय सम्पर्क मजबुत बनाउनुपर्छ, झेङले उल्लेख गरे ।
बेलायती जनमत पनि चीनप्रति नरम हुँदै गएको देखिन्छ । यो महिनाको युगोभ पोल अनुसार २७ प्रतिशत बेलायतीहरूले चीनलाई “मित्र तथा सहयोगी“ वा “मित्रवत् प्रतिद्वन्द्वी“ को रूपमा हेरेका छन् – जुन अक्टोबरको १९ प्रतिशतबाट बढेको हो, बीबीसीका अनुसार,
यसैबीच अमेरिकाप्रति विश्वास घट्दै गएको छ । युगोभले पत्ता लगाएअनुसार ट्रम्पको हालैको ग्रिनल्यान्डविरुद्धको धम्कीपछि लगभग उत्तिकै बेलायतीहरू (२३ प्रतिशत) ले अमेरिकालाई बेलायतका लागि प्रमुख खतरा ठानेका छन् जति चीनलाई (२५ प्रतिशत)।
भ्रमणअघि ब्लुमबर्गसँगको अन्तर्वार्तामा स्टार्मरले भने कि बेलायतले अमेरिका र चीनबीच छनोट गर्नुपर्ने छैन । उनले बेलायतको निकटतम सहयोगीहरूसँगको सम्बन्धलाई कमजोर बनाएर चीनसँग बलियो सम्बन्ध खोजेको हो कि भन्ने प्रश्नलाई खारेज गरे, ब्लुमबर्गले उल्लेख गरेको छ ।
प्रधानमन्त्रीले यसमा स्पष्ट थिए, त्यसैले हामी छनोट गर्दैनौं र हामी विश्वभर संलग्न छौं, विभिन्न देशहरूसँग सम्बन्ध सन्तुलन कसरी गर्ने भन्ने प्रश्नमा विल्सनले भने
स्थिरता खोज्नु
स्टार्मरको भ्रमणअघि जनवरीमा आयरिश टाओसेइच माइकल मार्टिन, फिनिस प्रधानमन्त्री पेटेरी ओर्पो र क्यानाडाली प्रधानमन्त्री मार्क कार्नी लगायत धेरै पश्चिमी नेताहरूले चीन भ्रमण गरेका थिए, जसले पश्चिमी मिडियामा व्यापक ध्यान खिचेको छ । केहीले यसलाई अमेरिकाका निकट सहयोगीहरू “चीनतर्फ मोड“ भनी व्याख्या गरेका छन् ।
रुयटर्सले बुधबार प्रकाशित “ट्रम्पको राष्ट्रपतिमा एक वर्ष, ’चीनतर्फ मोड’ तीव्र हुँदै“ शीर्षकको लेखमा भनेको छ कि “बेलायती प्रधानमन्त्री कीर स्टार्मर बुधबार साँझ चीन पुग्दै छन्, जहाँ उनी हालै तनावपूर्ण व्यवसाय सम्बन्धलाई पुनरुत्थान गर्न चाहन्छन् । विश्लेषक तथा विज्ञहरूका अनुसार बेइजिङले आफ्नो वैश्विक राजनीतिक तथा आर्थिक प्रभाव थप विस्तार गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । “
“मलाई लाग्छ चीनले राम्रो काम गरेको छ र सही रूपमा आफूलाई भरपर्दो तथा स्थिर व्यापार साझेदारको रूपमा स्थापित गरेको छ,“ अल्स्प्रिङ ग्लोबल इन्भेस्टमेन्ट्सका इन्ट्रिन्सिक इमर्जिङ मार्केट इक्विटीका सह–प्रमुख डेरिक इर्विनलाई रुयटर्सले उद्धृत गरेको छ ।
फाइनान्सियल टाइम्सले भ्रमणअघि लेखेको थियो, “डाभोसमा ट्रम्पको कूटनीतिक विनाशपछि बेलायती प्रधानमन्त्री बेइजिङसँग तनावपूर्ण सम्बन्ध मर्मत गर्न खोज्दै छन् भने युरोपेली नेताहरूसँग सैन्य तथा आर्थिक सम्बन्ध मजबुत बनाउन काम गरिरहेका छन् । “
वाल स्ट्रीट जर्नलले पनि यस्तै स्वर अपनाउँदै लेखेको छ कि “अमेरिकी व्यापार साझेदारहरू अप्रत्याशित तथा लेनदेनकारी ह्वाइट हाउसबाट जल्दै छन् र अमेरिकामाथिको लामो निर्भरता कम गर्न चीनलाई पुनर्मूल्यांकन गरिरहेका छन् । “
लामो समयदेखि अमेरिकाका सहयोगीहरूले हालै चीन भ्रमण गरेको प्रवृत्ति पश्चिमी नीतिमा व्यवहारिक पुनर्मूल्यांकन हो, बेइजिङ फरेन स्टडीज युनिभर्सिटीको क्षेत्रीय तथा वैश्विक शासन एकेडेमीका प्राध्यापक कुई होङजियानले ग्लोबल टाइम्सलाई बताए ।
उनले भने कि युरोपेली सरकारहरूले व्यवहारिक सहयोगमार्फत चीनसँग संलग्न हुनुको महत्व स्पष्ट रूपमा बुझेका छन् । साथै, विश्व परिदृश्यको तीव्र परिवर्तनका बीच उनीहरूले चीनलाई स्थिरता र पूर्वानुमानयोग्यताको स्रोतको रूपमा हेरेका छन् ।
तर कुईले पश्चिमी मिडियाको “अमेरिकाबाट चीनतर्फ मोड“ भन्ने व्याख्यालाई खारेज गरे र यसलाई बेइजिङ र वाशिङ्टनबीच जानाजानी विरोध सिर्जना गर्ने प्रयास भएको बताएका छन् । ट्रान्साट्लान्टिक सम्बन्धमा आएको परिवर्तन वाशिङ्टनसँग पूर्ण विच्छेद वा बेइजिङतर्फ पूर्ण मोड होइन, कुईले भने, हालै डाभोसमा कार्नीले भनेका थिए कि जब अमेरिकाले आफूले नेतृत्व गरेको अन्तर्राष्ट्रिय व्यवस्थाको आधार कमजोर बनाउँदैछ, अन्य पश्चिमी देशहरू क्याम्पमा विभाजन वा जबरजस्ती संरेखणमा प्रतिरोधी हुँदै गएका छन् । बरु उनीहरू आफ्नो हित संरक्षण गर्न र विद्यमान विश्व व्यवस्थाका तत्वहरू जोगाउन क्षैतिज सहयोगतर्फ बढी झुकाव देखाउँदै छन् ।