जोखनाको थिबिया…

“जोखनाईज्ड” सन्सारमा हुर्केको मान्छे हुँ म । जोखना मेरो लागि कुनै नौलो कुरै रहेन । मधौरो (बिरामी)को जिउ छोएर लगेको चामलको गेडा झर्केथालमा सामनिस्टक उपचार पद्धतिको मुन्धुम पुराएर हेर्छन् “जोखना” हेर्नेहरुले । कथाकार बियस राईको जोखना कथामा अधारित अनि साहित्यकार राजन मुकारुङ्को नातय रुपान्तरण र किरण चाम्लिङ राईको निर्देशनमा हाल वैशाख ८ गतेसम्म राजधनीको मण्डला नातकघरमा मञ्चन भइरहेको “जोखना” भने मेरो स...

जनगणना २०७८ : गणक को खटाउने ?

नेपाल सरकारको मातहतमा रहेको केन्द्रीय तथ्यांक विभाग (केतवि) ले हरेक १०–१० वर्षमा देशको जनसंख्याको लगत लिने गरेको छ । जसलाई ‘राष्ट्रिय जनगणना’ भन्ने गरिन्छ । त्यस्तै हालै आएको समाचाअनुसार केतविले विसं २०७८ को १२ औं राष्ट्रिय जनगणनाका लागि सातैवटा प्रदेश र अन्तर–सम्बन्धित सरकारी निकायहरु र विभिन्न सरोकारवाला संघ–संस्थाहरुसँग छलफल र बहस चलाउन थालेको छ, जुन धेरै राम्रो कुरो हो । केतविले यस्तो छलफल र ब...

बोलेको भए हुन्थ्यो नि ‘फुङलाम’

किरात राई चलचित्र संघ(किरासं)को आयोजनामा २०७५ चैत्र २२ गते नेपाल चलचित्र विकास बोर्डको हलमा सम्पन्न विशेष कार्यक्रममा ६ वटा लघु चलचित्र प्रदर्शन भए । तीमध्ये केशव बाहिङ राई ‘युप्स’को परिकल्पना तथा युवराज (वीर ब.) थुलुङको निर्देशनमा निर्मित ‘फुङलाम’ बायुङ÷बाहिङ राई संस्कृतिमा आधारित चलचित्र पनि प्रर्दशन भयो । ‘फुङलाम’ बोल्न नसक्ने एक टुहुरी चेलीको कथा हो । उनी जन्मैदेखि बोल्न सक्दिनन् तर मामा (आमा...

नेवानीः इतिहास नराम्रो, व्यापार राम्रो ?

तत्कालीन शाही नेपाल वायुसेवा निगम (शानेवानी) ले हाल आप्mनो नाम छोट्याएर नेपाल वायुसेवा निगम (नेवानी) बनाएर अघि बढेको छ । यसपछि केही प्रगति गर्न खोजै झैं नि लाग्छ । तर, नेपालमा जे काम गर्दा पनि कामसँगसँगै कमिसन (हुन त कानुनी रुपमै विश्वभरि कमिसनतन्त्र चलेको हुन्छ) र भ्रस्टचारको खेल पनि सँगसँगै हुने भएकोले जे काम पनि सोचे जसरी सहज ढंगले हुन सक्दैन । त्यसमाथि विश्वभरि नै चलेको कानुनी रुपमै आउने/पाउने...

भन्ने बेलामा राई जाति भन्ने ! भाषा, भेषभुषा, चाडबाड र संस्कार संस्कृतिचाहिँ बान्तावा जातिको अपनाउने ?

केही समयअघि नेपालको १ नम्बर प्रदेशको सुनसरी जिल्लाको धरान सहरमा कथित् राई जातिको नाममा खुलेको राई यायोक्खा नामक एनजिाओ (समाज कल्याण परिषद दर्ता नम्बर-२६५६)को १० औ महाधिवेशन सम्पन्न भयो । सो महाधिवेशन विसं २०७५, फागुन १८, १९ र २० गते भएको थियो भने सो महाधिवेशनले चुनेको नयाँ कार्य समितिले १६ बुँदे धरान घोषणापत्र पनि जारी गरेको थियो । तर, यो पंक्तिकारले यसै अनलाइन (सगरमाथा अनलाइन)मा २०७५, फागुन १८ गत...

राई यायोक्खा नामक एनजिओको तुजुक र १६ बुँदमा नपरेको कुरो

यो पंक्तिकारले गत फागुन १८, १९ र २० गते सुनसरी जिल्लाको धरानमा कथित् राई जातिको नाममा खुलेको ‘राई यायोक्खा नामक एनजिओ’ (समाज कल्याण परिषद दर्ता नम्बर–२६५६) को १० औं महाधिवेशन सुरु नहुँदै राई यायोक्खाले आप्mनो (राई ! को) मौलिक भाषामा नाम तय गरोस् भनी यसै सगरमाथा अनलाइनमा २०७५, फागुन १८ गते मेरो ‘हराएका ९ लाख किरात र राई यायोक्खा नामक एनजिओको १० औं महाधिवेसशन’ शीर्षकको लेखमा आग्रह गरेको थियो । तर, ...